Chuyển đến nội dung chính

Những khái niệm cơ bản về bệnh ung thư


Cơ thể con người do nhiều tế bào kết hợp với nhau tạo thành. Mỗi tế bào tựa như một viên gạch để xây thành ngôi nhà là cơ thể con người. Tế bào là đơn vị sống cơ bản gồm màng ở ngoài, trong có bào tương và nhân. Ban đầu, tinh trùng người cha và trứng của người mẹ hợp thành tạo nên một tế bào (còn gọi là hợp tử). Tế bào lớn dần về kích thước đến một mức độ nào đó sẽ tự nhân đôi tạo thành hai tế bào mới. Hai tế bào này lại lớn dần và lại nhân đôi tiếp để tạo thành bốn tế bào. Quá trình cứ tiếp tục lặp lại như vậy và tế bào sinh sôi theo cấp số nhân để tạo lên một cơ thể hoàn chỉnh.



NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ BỆNH UNG THƯ


Tế bào và cơ thể chúng ta


Cơ thể con người do nhiều tế bào kết hợp với nhau tạo thành. Mỗi tế bào tựa như một viên gạch để xây thành ngôi nhà là cơ thể con người. Tế bào là đơn vị sống cơ bản gồm màng ở ngoài, trong có bào tương và nhân. Ban đầu, tinh trùng người cha và trứng của người mẹ hợp thành tạo nên một tế bào (còn gọi là hợp tử). Tế bào lớn dần về kích thước đến một mức độ nào đó sẽ tự nhân đôi tạo thành hai tế bào mới. Hai tế bào này lại lớn dần và lại nhân đôi tiếp để tạo thành bốn tế bào. Quá trình cứ tiếp tục lặp lại như vậy và tế bào sinh sôi theo cấp số nhân để tạo lên một cơ thể hoàn chỉnh. Trong quá trình nhân lên có sự chuyên môn hoá dần dần. Có tế bào chuyên về kết cấu như các tế bào xương để tạo bộ khung cho cơ thể. Có tế bào chuyên về tiêu hoá, có tế bào chuyên về hô hấp, có tế bào chuyên về bài tiết… Các tế bào cùng chức năng liên kết tập trung tạo nên một mô.


Đến khi trưởng thành, cơ thể người có khoảng 1 triệu tỷ tế bào. Lúc này các tế bào phát triển chậm lại và việc nhân đôi của các tế bào chỉ để thay thế các tế bào chết hoặc làm liền vết thương. Trung bình mỗi ngày có khoảng 1012 tế bào chết đi và được thay thế bằng số lượng tương đương.


Trong tế bào mang bộ gen, là thành phần quy định các đặc tính của cơ thể, được truyền từ thế hệ trước cho thế hệ sau. Nhờ có bộ gen mà con cái giống bố mẹ.


Cơ thể con người, một cỗ máy tự động hoàn hảo


Các tế bào nhân lên nhưng không tự do, tuỳ tiện. Có một sự điều hoà quá trình này. Khi cơ thể đang phát triển như trong bào thai, tuổi nhỏ, các tế bào nhân lên nhanh. Đến một lúc nào đó, khi đã đủ số lượng cần thiết, sẽ có một hệ thống báo hiệu thông báo tới các tế bào, yêu cầu không phân chia hoặc phân chia chậm lại. Khi cần thiết phải phân chia nhanh tế bào để bù vào các tế bào đã chết, hệ thống này cũng gửi yêu cầu đến các tế bào.


Sự chuyên biệt hoá các tế bào cũng do một hệ thống quản lý. Trong quá trình nhân lên, có một tế bào nào đó phân chia thành hai tế bào nhưng hai tế bào được hệ thống này điều khiển trở thành hai loại khác nhau với chức năng khác nhau. Quá trình giống như hai người con được sinh ra trong một gia đình, một người trở thành kỹ sư, một người trở thành thầy giáo có những vai trò khác nhau trong xã hội. Hệ thống điều khiển các tế bào hoàn toàn được lập kế hoạch và theo một chuỗi dây chuyền tự động dường như được định sẵn ở mỗi loài.


Một hệ thống nữa là hệ thống sửa chữa những sai lệch. Trong khi tồn tại và phát triển, các tế bào luôn chịu các tác động vật lý, hoá học, sinh học từ bên ngoài và ngay trong cơ thể. Các tác động có hại có thể làm tổn thương tế bào trong đó có bộ gen. Gen bị tổn thương sẽ gây ra những rối loạn về cấu trúc và chức năng của tế bào mang gen đó. Do gen là yếu tố di truyền, có thể được sao lại cho thế hệ sau. Nếu tế bào mang gen tổn thương nhân lên, gen bị tổn thương cũng tồn tại ở các thế hệ sau và gây nên rối loạn trên diện rộng.


Khi phát hiện những sai lệch của gen, hệ thống sửa chữa sẽ cố gắng sửa cho gen trở lại bình thường hoặc tiêu diệt tế bào mang gen bệnh đó.


Khi một, hai trong ba hoặc cả ba hệ thống nói trên bị trục trặc, cơ thể sẽ sinh ra một số bệnh trong đó có ung thư.


Ung thư-Bệnh của tế bào


Nếu hệ thống điều khiển sự nhân lên của tế bào bị hỏng, tế bào sẽ nhân lên vô hạn tựa như không có kế hoạch hoá gia đình làm dân số tăng lên. Nếu hệ thống điều khiển sự chuyên biệt hoá của tế bào và hệ thống sửa chữa những sai lạc bị hỏng sẽ sinh ra những tế bào quái lạ, không có những chức năng cần thiết và có thể gây hại cho cơ thể. Hai hiện tượng sai lạc này tựa như không giáo dục hoặc giáo dục sai lạc, con người trở thành vô giá trị hoặc thành những kẻ phá hoại trong xã hội.


Chúng ta có thể định nghĩa bệnh ung thư là bệnh lý ác tính của tế bào, trong đó các tế bào bị biến đổi, tăng sinh vô hạn không chịu sự kiểm soát của cơ thể.


Quá trình phát triển bệnh ung thư


Trong suốt cuộc đời con người có thường có sai lạc và có sự sửa chữa. Trong quá trình phát triển và duy trì cuộc sống, đôi khi có các tế bào bị biến đổi do nhiều yếu tố khác nhau từ ngoại cảnh hoặc ngay trong bản thân cơ thể. Sự biến đổi tế bào có thể từ nhẹ đến nặng theo nhiều mức độ khác nhau. Nếu biến đổi ở mức nhẹ, cơ thể sẽ sửa chữa những hỏng hóc nhỏ này. Nếu biến đổi nặng hơn có thể đến mức ác tính, cơ thể không sửa chữa được sẽ bỏ tế bào này đi và thay thế bằng các tế bào khác. Tuy vậy, trong một thời điểm nào đó, hệ thống sửa chữa này bị yếu đi hoặc “lơ là mất cảnh giác”, các tế bào bị biến đổi có thời cơ tồn tại và nhân lên đến số lượng quá lớn không thể tiêu diệt được nữa. Lúc này cho dù cơ thể huy động mọi lực lượng bảo vệ cũng không xuể. Đồng thời, hệ thống điều hoà phát triển, hệ thống điều hoà biệt hoá trở nên vô dụng đối với “đội quân” này. Đây là mốc quan trọng, khởi phát bệnh ung thư sau này.


Ở giai đoạn tiếp theo, “đội quân” tế bào ác tính sẽ nhân lên, bành trướng ra xung quanh, số lượng tăng lên từ khoảng 1.000 tế bào lên 1.000.000 tế bào. Với số lượng tế bào như vậy, tuy đã tạo thành khối u nhưng cũng còn rất nhỏ để có thể phát hiện bằng các phương tiện hiện nay.


Tất cả quá trình nói trên chiếm tới 75% thời gian phát triển của bệnh ung thư, trung bình 15-20 năm. Một số ít ung thư có quá trình này ngắn hơn nhưng cũng có loại có thời gian dài hơn.


Tiếp theo, khối u ác tính xâm lấn vào vùng xung quanh do các tế bào ung thư có khả năng di động dễ dàng và khối u có khả năng làm tiêu đạm vùng xung quang làm cho vùng này lỏng lẻo hơn.


Trong khi khối u ác tính phát triển, một hoặc nhiều tế bào ung thư có khả năng tách ra, di chuyển đến vị trí mới cách xa khối u cũ và tiếp tục phát triển thành một ổ mới gọi là ổ di căn hay vị trí di căn. Còn vị trí hình thành bệnh được người ta gọi là u nguyên phát.


Ổ di căn này có những đặc điểm giống hệt những đặc điểm của u ban đầu và các ổ di căn khác. Tế bào ung thư có thể di căn theo các cách sau:

  • Tế bào ung thư đi vào trong mạch máu, tự trôi theo dòng máu, mắc lại ở một nơi nào đó (thường ở các mạch máu nhỏ) và sinh sôi, tăng trưởng ở đó. Phổi và gan là những nơi có mạng lưới mạch máu dày đặc nên tế bào ung thư hay mắc ở đó nên là những nơi hay gặp di căn nhất.Trên đường đi tới “miền đất mới”, có nhiều tế bào bị chết dọc đường. Vì vậy, để có ổ di căn mới, phải cần rất nhiều tế bào tách ra khỏi khối u.
  • Con đường thứ hai là bạch huyết. Hệ bạch huyết là một mạng lưới gồm các ống chia nhánh giống như mạch máu, toả khắp cơ thể, gọi là bạch mạch có chất dịch gần như trong suốt lưu thông ở trong, có nhiệm vụ chính bảo vệ cơ thể. Dọc đường đi của bạch mạch có các hạch bạch huyết nhỏ hình hạt đậu. Tế bào ung thư sau khi tách khỏi u nguyên phát có thể xâm nhập vào mạng lưới bạch mạch rồi mắc lại ở các hạch bạch huyết.
  • Ung thư có thể di căn theo các lối đi ít bị cản trở vào các hốc, ống trong cơ thể. Ví dụ: ung thư dạ dày sau khi xâm lấn qua thành dạ dày, các tế bào có thể bong ra, rơi vào trong ổ bụng gây di căn ở buồng trứng.
  • Ung thư cũng có thể di căn do kỹ thuật mổ không đúng. Một con dao mổ cắt ngang qua khối u, dính đầy tế bào ung thư nếu để chạm vào các mô lành sẽ cấy các tế bào vào các mô đó.

Hậu quả của ung thư đối với cơ thể


Tại vị trí nguyên phát, nếu không điều trị ngăn chặn kịp thời, khối u phát triển làm phá huỷ mô lành xung quanh, làm hỏng các chức năng và gây đau đớn. Điều đáng nói là ung thư rất hay di căn vào các cơ quan quan trọng của cơ thể làm hỏng các cơ quan này và là nguyên nhân chủ yếu làm người bệnh tử vong. Các tế bào ung thư sinh ra những độc tố hoặc các chất nội tiết không cần thiết gây rối loạn chuyển hoá, làm cơ thể mệt mỏi, chán ăn. Ung thư cũng gây trục trặc hệ thống miễn dịch, khả năng chống các bệnh nhiễm trùng giảm. Ung thư gây mất cân bằng dinh dưỡng làm cơ thể suy mòn và cuối cùng dẫn đến tử vong.

CHỦ ĐỀ ĐANG XEM:

Nhận xét

Đăng nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Cách nào để giảm nguy cơ ung thư gan?

Tại TP HCM, Phòng khám quốc tế Family Medical Practice vừa tổ chức buổi nói chuyện chuyên đề tìm hiểu bệnh ung thư gan và chọn lựa lối sống để giảm nguy cơ rủi ro. Diễn giả là BS Pedro L. Trigo – chuyên Khoa Gan Mật của phòng khám và cũng là thành viên Hiệp hội Gan Mật Mỹ và Hiệp hội Gan Mật châu Á – Thái Bình Dương Tại châu Á, 70% bệnh ung thư gan đều do viêm gan siêu vi B gây ra. Theo số liệu thống kê, ung thư gan xếp thứ ba trong nhóm ung thư gây tử vong cao, sau ung thư phổi và ung thư dạ dày. Việt Nam là một trong những quốc gia có tỉ lệ nhiễm viêm gan siêu vi B cao trên thế giới. Hiện có 240 triệu người đang nhiễm virus viêm gan siêu vi B mạn tính. Hằng năm có 780.000 người tử vong vì hậu quả của viêm gan siêu vi B cấp tính. Sống lành mạnh để giảm nguy cơ bệnh tật Trong buổi thảo luận, BS Pedro đã chia sẻ nhiều thông tin hữu ích về chức năng gan, triệu chứng cũng như cách chẩn đoán và điều trị ung thư gan. Ông nhấn mạnh sự cần thiết của việc khám tầm soát nhằm phát hiện kịp thời...
Đăng nhận xét
Đọc thêm

Phương pháp chữa đau thần kinh tọa bằng đông y

Hiện nay có rất nhiều phương phấp chữa đau thần kinh tọa mà không phải phương pháp nào cũng mang lại hiệu quả tuyệt đối trên tất cả các bệnh nhân. Cách chữa đau thần kinh tọa bằng đông y là phương pháp điều trị mang đến hiệu quả cao và an toàn được đông đảo người bệnh lựa chọn. Căn cứ và cơ địa, thể trạng và mức độ bệnh ở mỗi người mà Đông y áp dụng phương pháp chữa thần kinh tọa phù hợp. Và dưới đây là một số cách chữa đau thần kinh tọa bằng đông y. >>  Xem thêm các bài thuốc nam chữa đau thần kinh tọa hiệu quả >>  Danh sách các phòng khám uy tín nhất TPHCM:  http://diachiphongkham.org/ Đau thần kinh tọa có chữa khỏi không? Đông y chữa bệnh đau dây thần kinh tọa bằng các bài thuốc lành tính Với nguyên lý chữa từ căn bệnh, dựa theo nguyên nhân cũng chứng bệnh mà có các bài thuốc Đông y chữa đau thần kinh tọa tương ứng sau. Bài thuốc chữa đau thần kinh tọa bằng đông y theo thể thấp nhiệt Triệu chứng của bệnh: khó ...
Đăng nhận xét
Đọc thêm

8 bệnh ung thư do béo phì thừa cân gây ra

Quý độc giả hãy cùng suckhoegiadinhlaso1.blogspot.com tìm hiểu về 8 loại bệnh ung thư có khả năng mắc phải nếu bạn đang bị thừa cân, béo phì ngay nhé. 8 bệnh ung thư cho béo phì thừa cân gây ra Bệnh béo phì gây ung thư tuyến giáp Theo một nghiên cứu có uy tín của nhiều nhà khoa học thì trong năm 2012, việc gia tăng sản xuất hormone trong mỗi một cơ thể đều có mối liên hệ mật thiết với căn bệnh ung thư tuyến giáp. Bởi chỉ riêng việc tăng cân mà nếu không kiểm soát cũng làm cho tuyến giáp tự động phình to hơn mức bình thường. Nếu tuyến giáp trong cá thể ngày càng lớn thì sẽ càng tạo cơ hội cho các tế bào biến đổi và trở thành ung thư tuyến giáp trong thời gian ngắn, gây nguy hại tới sức khoẻ của những người bị thừa cân và béo phì. Vì vậy cần tìm  cách giảm mỡ bụng hay giảm cân ngay lập tức để hỗ trợ quá trình điều trị ung thư. Bệnh béo phì gây ung thư túi mật  Người bị thừa cân hay béo phì chắc chắn sẽ có một lượng cholesterol cao trong cơ thể nên có thể gây ra tình trạng viêm túi mật, ...
Đăng nhận xét
Đọc thêm